कृषी खात्यासमोर युरियाचा गैरवापर थांबविण्याचे आव्हान

12 September 2020 01:24 PM By: भरत भास्कर जाधव


राज्यातील काही जिल्ह्यांमध्ये  युरियाचा वापर बिगरशेती कामांसाठी होत असल्याचा संशय आहे.  बनावट विद्राव्य खतांच्या  निर्मितीत देखील अनुदानित युरिया वापरला जात आहे का हे शोधण्याचे आव्हान कृषी विभागापुढे आहे.  दरम्यान खरीप हंगामात शेतकरी मोठ्या प्रमाणात रासायनिक खतांचा वापर करतात. साधरण  ३० लाख टन रासायिनक खतांची वापर खरीप हंगामात होत असतो.  यात १३ लाख टन युरियाचा समावेश आहे.  याशिवाय रब्बी हंगामात  १० लाख युरिया वापरला जातो. अनुदानित युरिया विकत घेतल्यानंतर फक्त शेतीसाठी वापरावा लागतो.

मात्र शेतकऱ्यांच्या नावे दुसऱ्याच व्यक्तींना विकणे किंवा  विकत घेतलेल्या  युरियाचा  अन्य वापर होत असल्याबद्दल  कसून तपासणी  करणारी  कोणतीही यंत्रणा सध्या राज्यात उपलब्ध नाही.  राज्यातील ठाणे, पालघर, रायगड, रत्नागिरी भागात युरियाचा  गैरवापर होत असल्याचा संशय आहे, अशी बातमी अॅग्रोवन या वृत्तसंस्थेने दिली आहे.  दरम्यान  हा गैरवापर  शोधून  काढण्याची जबाबदारी जिल्हाधिकाऱ्यांची आहे का कृषी खात्याची हे स्पष्ट झालेले नाही, अशी माहिती एक जबाबदार अधिकाऱ्याने दिली.  केंद्र शासनाच्या सुचनेवरुन राज्यात अलीकडेच युरिया वापराची चौकशी करण्यात आली. मात्र राज्यभर चौकशी करण्यापेक्षा  ठाणे, रायगड, पालघर, पुणे, व नाशिक या पाच जिल्ह्यातील युरिया वापराचा कसून तपास करणे आवश्यक होते.  तसे झाल्यास युरियाचा गैरवापरर करणाऱ्या टोळीला धक्का बसू शकतो. नाशिक भागात सध्या ८३ हजार टन, पालघर १५ हजार ६०० टन, ठाणे ९ हजार २०० टन , रायगड १६ हजार टन , तर पुणे जिल्ह्यात ७२ हजार टन युरिया वापरला जातो. 

कोकणापट्टीतील  ठाणे, पालघर या दोन जिल्ह्यात  ऑक्टोबर नंतर किती युरिया  कुठे विकला जातो याविषयी शंका उपस्थित केली जात आहे.  युरियाच्या गैरवापराचा शोध घेण्यासाठी  केंद्र शासनाच्या  आदेशावरुन जिल्हाधिकाऱ्यांमार्फत त्यापैकी फक्त  २० खातेदारांची चौकशी करण्यात आली आहे. मुळात एका जिल्ह्यात सात ते दहा लाख खातेदार असतात. त्यामुळे २० खात्यांची चौकशी  म्हणजे पारदर्शकतेची थट्टा.  त्यातून खरे काय ते बाहेर येणार नाही. कारण बिगरशेती  किंवा उद्योग, व्यावसायिक  कामांसाठी  युरिया  वापरला जातो की नाही ते यातून स्पष्ट होत नाही, असा दावा कृषी विभागातील सूत्रांनी केला आहे.  दरम्यान युरियाची पॉस मशीनमधील यादी व ऑनलाईन खातेधारक यादी उलट पडताळणी एका क्लिकवर कृषी विभाग करु शकतो.

खत खरेदीच्या यादीत घरातील अनेक नावावर युरिया घेतला जातो.  एकच नावावर दर आठवड्यात विक्री आठवड्याला विक्री दाखवणे, उपलब्ध शेती क्षेत्रापेक्षा युरियाचा वापर चार ते पाच पट होणे  असे निष्कर्ष या पडताळणीतून होती येतील, पण कृषी विभाग हे टळत असल्याचा दावा केला जात आहे.  दरम्यान पडताळणी झाल्यास युरिया वापराच्या  यादीत काही खातेदारांची  नावे आढळून येणार नाहीत. काही खातेदारांच्या वडिलांच्या नावावर उतारा असेल तर अशी नावे बाजूला  काढता येतील. मात्र नावावर शेती नसातानाही युरिया विकत घेणाऱ्यांची यादी  तयार करता येऊ शकते.

Department of Agriculture urea कृषी विभाग युरिया युरिया खत urea fertilizer
English Summary: Challenge to the Department of Agriculture to stop the misuse of urea

कृषी पत्रकारितेसाठी आपला पाठिंबा दर्शवा

प्रिय वाचक, आमच्यात सामील झाल्याबद्दल धन्यवाद. आपल्यासारखे वाचक आमच्यासाठी कृषी पत्रकारितेसाठी प्रेरणा आहेत. कृषी पत्रकारितेला अधिक बळकट करण्यासाठी आणि ग्रामीण भारतातील कानाकोप in्यात शेतकरी आणि लोकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी आम्हाला तुमचे समर्थन किंवा सहकार्य आवश्यक आहे. आपले प्रत्येक सहकार्य आमच्या भविष्यासाठी मोलाचे आहे.

आपण आम्हाला समर्थन करणे आवश्यक आहे (Contribute Now)

Share your comments

Krishi Jagran Marathi Magazine Subscription ऑनलाईन अंक मागणीसाठी

शासन निर्णय








CopyRight - 2021 Krishi Jagran Media Group. All Rights Reserved.